სადაზღვევო კომპანიები (2025)

საქართველოს სადაზღვევო ბაზარზე სამედიცინო დაზღვევა დომინირებს. 2025 წელს მოზიდული პრემიის 43% სამედიცინო (ჯანმრთელობის) დაზღვევაზე მოდიოდა, 21% ავტოკასკოზე, 11% ქონების დაზღვევაზე, 9% სიცოცხლის დაზღვევაზე და 6% ავტომფლობელთა პასუხისმგებლობის დაზღვევაზე. ეს განსაზღვრავს იმასაც, თუ როგორ გამოიყურება თითოეული კომპანიის ბიზნესი: Imedi L-ისა და Ardi-ს პრემიის 85-87% სამედიცინო დაზღვევაა, GPI-ისა და Benefits-ის — 57-58%, TBC Insurance-ს დაბალანსებული პორტფელი აქვს (ავტოკასკო 31%, სამედიცინო 24%, სიცოცხლე 23%, ქონება 12%), Aldagi კი ერთადერთია, რომელიც სამედიცინო დაზღვევას პრაქტიკულად არ ყიდის: მისი პრემიის 61% ავტოკასკო და ქონების დაზღვევაა.

პირველ სამეულს შორის სხვაობა მინიმალურია: TBC Insurance-ის საბაზრო წილი 18.4%-ია, GPI Holding-ის 17.8%, Aldagi-ს 16.1%. აღსანიშნავია, რომ შვიდი კომპანიიდან ექვსი სამი ჯგუფის საკუთრებაა. Georgia Capital-ის სადაზღვევო ჰოლდინგი „ა ჯგუფი“ Aldagi-ს, Imedi L-სა და Ardi-ს აკონტროლებს, რაც ჯამურად ბაზრის 33%-ია, ავსტრიული Vienna Insurance Group GPI Holding-სა და IRAO-ს ფლობს (24%), ხოლო TBC Insurance TBC Bank Group-ის შვილობილია (18%). სამი ჯგუფი ბაზრის სამ მეოთხედს აკონტროლებს, Benefits კი ერთადერთი დამოუკიდებელი კერძო მოთამაშეა შვიდეულში. Georgia Capital-მა სამი კომპანია ერთში არ გააერთიანა და თითოეულს ცალკე ლიცენზიით, ბრენდითა და ბალანსით მართავს; ერთ ბალანსად აღებული სამეული ქვეყნის უდიდესი მზღვეველი იქნებოდა: ₾477 მილიონი მოზიდული პრემია და ₾53 მილიონი წმინდა მოგება 2025 წელს.

სექტორის მომგებიანობა საკმაოდ მაღალია. შვიდეულმა 2025 წელს ჯამურად ₾110 მილიონის წმინდა მოგება მიიღო, 21%-ით მეტი წინა წელთან შედარებით, კაპიტალის უკუგება (ROAE) კი კომპანიების მიხედვით 1%-დან 53%-მდე მერყეობს. მოგების ორი მესამედი ორ კომპანიაზე მოდის. ეს მოგება მფლობელებამდეც აღწევს. 2025 წელს შვიდეულმა ₾72 მილიონი გაანაწილა, ბოლო სამ წელში (2023-2025) კი ჯამურად ₾153 მილიონი. ორმა კომპანიამ ამ პერიოდში დივიდენდი საერთოდ არ გასცა, ერთს კი მფლობელებისგან კაპიტალის შევსება დასჭირდა. დეტალები იხილეთ დივიდენდების სექციაში.

როგორ მუშაობს სადაზღვევო ბიზნესი. ამ სექტორის ციფრების წასაკითხად ორი რამ უნდა ვიცოდეთ. პირველი, მზღვეველი პრემიას წინასწარ იღებს, ზარალს კი მოგვიანებით იხდის; შუალედში ეს ფული დეპოზიტებსა და ობლიგაციებში დევს და საინვესტიციო შემოსავალს ქმნის. მეორე, თავად სადაზღვევო ბიზნესის ხარისხს კომბინირებული კოეფიციენტი ზომავს: დამდგარი ზარალები, საკომისიო და საოპერაციო ხარჯები, ერთად აღებული, გამომუშავებული პრემიის რა ნაწილს „ჭამს“. თუ კოეფიციენტი 100%-ზე ნაკლებია, კომპანია დაზღვევით მოგებულია საინვესტიციო შემოსავლის გარეშეც; თუ 100%-ს აჭარბებს, ზარალს ინვესტიციებით ფარავს. შვიდეულის კომბინირებული კოეფიციენტი 2025 წელს 87%-დან 99%-მდე მერყეობდა, ანუ ყველა კომპანია დაზღვევით მოგებულია, მაგრამ ორ მათგანს მოგების 70%-ზე მეტი არა დაზღვევიდან, არამედ დაზღვევის ფულის ინვესტირებიდან მოაქვს.

შვიდეულის ჯამურმა მოზიდულმა პრემიამ 2025 წელს ₾1.2 მილიარდი შეადგინა, 18%-ით მეტი წინა წელთან შედარებით. ზრდის ლიდერი მასშტაბითაც ლიდერია: TBC Insurance-მა პრემია ერთ წელში ₾60 მილიონით გაზარდა და ხუთწლიანი 25.8%-იანი CAGR-ით 2020 წლის შემდეგ ბიზნესი სამჯერ გაზარდა. 2019 წელს TBC Insurance შვიდეულში მოზიდული პრემიით მეოთხე იყო; 2025 წელს პირველია.

Benefits-ის 42%-იანი ზრდა შვიდეულში ყველაზე მაღალია, თუმცა ის დაბალი ბაზიდან მოდის და, როგორც ქვემოთ ვნახავთ, ძვირი დაჯდა. Ardi-ს შემთხვევაში ზრდა 3%-ია, რაც კომპანიის პირველი სრული წლის შემდეგ პორტფელის სტაბილიზაციას ასახავს: Ardi 2023 წლის დეკემბერში დაფუძნდა და 2024 წლის მაისში „ავტოგრაფის“ სადაზღვევო პორტფელი შეიძინა, ამიტომ მას ხუთწლიანი ისტორია არ აქვს.

შვიდეულის პრემიით შეწონილი კომბინირებული კოეფიციენტი 91.7%-ია, ანუ ყოველი ₾100 გამომუშავებული პრემიიდან ₾61 ზარალების ანაზღაურებას ხმარდება, ₾23 საოპერაციო ხარჯებს, ₾8 საკომისიოებს და ₾8 რჩება სადაზღვევო მოგებად. საერთაშორისო სტანდარტით ეს ჯანსაღი ბაზარია: განვითარებულ ბაზრებზე არასიცოცხლის მზღვეველების კომბინირებული კოეფიციენტი, როგორც წესი, 95-100%-ის ფარგლებში მერყეობს და მოგება ინვესტიციებიდან მოდის.

ორი ლიდერი ერთნაირ შედეგს სხვადასხვა გზით აღწევს. TBC Insurance-სა და Aldagi-ს კომბინირებული კოეფიციენტი ერთნაირია, 87.0%. TBC-ს შვიდეულში ყველაზე დაბალი ზარალიანობა აქვს (46.8%), მაგრამ ყველაზე მაღალი საკომისიო ხარჯი (გამომუშავებული პრემიის 19.1%), რაც დისტრიბუციის ფასია: კომპანია პოლისების მნიშვნელოვან ნაწილს ჯგუფის საბანკო არხით ყიდის. Aldagi-ს ზარალიანობა უფრო მაღალია (53.2%), საკომისიო კი ბევრად დაბალი (11.2%), რადგან კომპანია საკუთარი აგენტების ქსელით ყიდის.

ჯანდაცვის სპეციალისტები სხვა წესებით თამაშობენ. Imedi L-ისა და Ardi-ს ზარალიანობა 68-69%-ია, ლიდერებზე 15-20 პროცენტული პუნქტით მაღალი. ეს სამედიცინო დაზღვევის ბუნებაა: პრემიის დიდი ნაწილი კლინიკებში მიდის, სამაგიეროდ ხარჯებიც და საკომისიოებიც დაბალია (კორპორატიული პოლისები დამსაქმებლებს პირდაპირ ეყიდებათ) და თითქმის არაფერი გადაზღვევაზე არ იხარჯება: Imedi L მოზიდული პრემიის მხოლოდ 1.4%-ს გადასცემს გადამზღვეველებს, Ardi 3.8%-ს, ანუ რისკის 96-99%-ს თვითონ იტოვებს. შედეგად ორივე კომპანია 92-93%-იანი კომბინირებული კოეფიციენტით მუშაობს, რაც სავსებით მომგებიანი მოდელია. სწორედ ეს განსხვავება ხსნის, რატომ მართავს Georgia Capital ავტო-ქონების მზღვეველ Aldagi-სა და ჯანდაცვის სპეციალისტებს ცალ-ცალკე: ეს სხვადასხვა ეკონომიკის ბიზნესებია, რომლებსაც სხვადასხვა კაპიტალი, გაყიდვების არხი და ფასწარმოქმნა სჭირდება. Imedi L-ს ერთი დამატებითი უპირატესობა აქვს: ის Georgia Capital-ის ჯგუფშია ქვეყნის უმსხვილეს კლინიკების ქსელთან ერთად, ანუ ზარალის ანაზღაურების დიდი ნაწილი ჯგუფის შიგნით რჩება.

GPI Holding-ის 2025 წელი სექტორის ყველაზე საინტერესო ამბავია. კომპანიამ გადაზღვევის პროგრამა რადიკალურად შეცვალა: 2024 წლამდე GPI მოზიდული პრემიის ნახევარზე მეტს გადამზღვეველებს გადასცემდა (დაკავების კოეფიციენტი 47%) და სანაცვლოდ დიდ საკომისიო შემოსავალს იღებდა (2024 წელს ₾20.8 მილიონი). 2025 წელს დაკავების კოეფიციენტი 75%-მდე გაიზარდა, გამომუშავებული პრემია, ნეტო ₾88 მილიონიდან ₾165 მილიონამდე თითქმის გაორმაგდა, გადაზღვევის საკომისიო შემოსავალი კი ₾4.0 მილიონამდე შემცირდა. GPI-მ რისკის უფრო დიდი ნაწილი საკუთარ თავზე აიღო: სადაზღვევო მოგება პრაქტიკულად უცვლელი დარჩა (₾55.9 მილიონიდან ₾57.5 მილიონამდე), კომბინირებული კოეფიციენტი 90.8%-დან 96.7%-მდე გაუარესდა, წმინდა მოგება კი ₾14.3 მილიონიდან ₾10.7 მილიონამდე შემცირდა. სტრატეგიულად ეს გასაგები ნაბიჯია, რადგან გადაზღვევა ძვირია და მზარდ ბაზარზე რისკის საკუთარ თავზე დატოვება უფრო მომგებიანია, მაგრამ პირველ წელს ამ ნაბიჯმა მოგება ჯერ ვერ გაზარდა.

Benefits ზრდას ყიდულობს. კომპანიის ზარალიანობა 85.5%-ია, შვიდეულში ყველაზე მაღალი, და 2023 წლიდან ამ დონეზე რჩება. ხარჯების კოეფიციენტი შვიდეულში ყველაზე დაბალია (13.6%), საკომისიო კი ნულთან ახლოს, თუმცა კომბინირებული კოეფიციენტი მაინც 99.2%-ია. ეს ნიშნავს, რომ ბოლო სამ წელში ბიზნესის ოთხჯერ გაზრდა (2022 წლის ₾20 მილიონიდან) ფასდაკლებით არის მოპოვებული და თავად დაზღვევა კომპანიას ფაქტობრივად ფულს არ უტოვებს.

2025 წლის ბოლოს შვიდ კომპანიას ჯამურად ₾460 მილიონის საინვესტიციო აქტივი ჰქონდა (ფული, დეპოზიტები, ფასიანი ქაღალდები და გაცემული სესხები), რომელმაც წლის განმავლობაში ₾49 მილიონის საინვესტიციო შემოსავალი მოიტანა. ამ თანხის ნახევარზე მეტი, ₾248 მილიონი, ორ კომპანიაზე მოდის: TBC Insurance-ს ₾133 მილიონის საინვესტიციო აქტივი აქვს, Aldagi-ს ₾115 მილიონის.

საინვესტიციო აქტივების უკუგება 7.8%-დან 14.0%-მდე მერყეობს. ყველაზე მაღალი უკუგება Aldagi-ს აქვს (14.0%, ₾14.6 მილიონი შემოსავალი), რაც დეპოზიტებთან ერთად გაცემულ სესხებსა და ფასიან ქაღალდებში დაბანდებას უკავშირდება. Benefits-ის უკუგება ყველაზე დაბალია (7.8%).

აქ ჩანს, ვისთვის არის საინვესტიციო შემოსავალი „დანამატი“ და ვისთვის „ჟანგბადი“. TBC Insurance-ის დასაბეგრი მოგების 31% საინვესტიციო შემოსავალია, Aldagi-ს 45%, Imedi L-ისა და Ardi-ს 36-38%. GPI Holding-ისა და IRAO-ს შემთხვევაში ეს მაჩვენებელი 71-72%-ია, ანუ ორივე კომპანიის მოგება ძირითადად არა დაზღვევიდან, არამედ დაზღვევის ფულის ინვესტირებიდან მოდის. Benefits-ის 2025 წლის ₾0.1 მილიონიანი წმინდა მოგება კი ₾1.8 მილიონიანი საინვესტიციო შემოსავლის გარეშე ₾1.7 მილიონიანი ზარალი იქნებოდა.

შვიდეულმა 2025 წელს ჯამურად ₾110 მილიონის წმინდა მოგება მიიღო, 21%-ით მეტი წინა წელთან შედარებით. აქედან 66% ორ კომპანიაზე, TBC Insurance-სა და Aldagi-ზე მოდის. მოზიდული პრემიით ბაზარი სამ თანაბარ ლიდერს შორის იყოფა, მოგებით კი GPI Holding, ბაზრის მეორე მოთამაშე, TBC Insurance-ს თითქმის ოთხჯერ ჩამორჩება.

კაპიტალის უკუგება (ROAE) სექტორში საბანკოზე მაღალია. შვიდეულის კაპიტალით შეწონილი ROAE 35.6%-ია, მაშინ როდესაც 2025 წელს საქართველოს ბანკის ROAE 29.3%, თიბისი ბანკის კი 23.4% იყო. TBC Insurance-ის 52.9%-იანი ROAE ქართული კორპორატიული სექტორისთვის გამორჩეული მაჩვენებელია და ორი ფაქტორის შედეგია: ყველაზე დაბალი ზარალიანობა და ყველაზე მაღალი ანდერრაითინგის ლევერიჯი (გამომუშავებული პრემია საშუალო კაპიტალს 2.8-ჯერ აღემატება). სამართლიანობისთვის უნდა ითქვას, რომ მაღალი ROAE ნაწილობრივ იმის შედეგიცაა, რომ ლიდერი კომპანიები კაპიტალს ბალანსზე არ აგროვებენ და მოგების დიდ ნაწილს ყოველწლიურად მფლობელებს უნაწილებენ.

2025 წელს შვიდმა კომპანიამ მფლობელებს ჯამურად ₾72 მილიონი გაუნაწილა, ანუ წლის წმინდა მოგების 65%. მთელი თანხა ხუთ კომპანიაზე მოდის: IRAO და Benefits დივიდენდს არ იხდიან. 2021-2025 წლებში წარმოდგენილმა შვიდმა კომპანიამ მფლობელებზე ჯამურად ₾208 მილიონი გაანაწილა².

ბოლო ხუთ წელში მფლობელებზე განაწილებული თანხები (2021-2025)²:

1️⃣ Aldagi: ₾84 მილიონი, შვიდეულში ყველაზე მეტი; 2025 წელს ₾22.6 მილიონი

2️⃣ TBC Insurance: ₾62 მილიონი; 2025 წელს ₾20.0 მილიონი

3️⃣ Imedi L: ₾26 მილიონი, მათ შორის 2024 წელს ₾9.3 მილიონის ღირებულების საინვესტიციო ქონება მშობელ კომპანიას აქციების გაუქმების სანაცვლოდ გადაეცა; 2025 წელს ₾10.7 მილიონი, რაც წინა წლის წმინდა მოგებას აღემატება

4️⃣ GPI Holding: ₾22 მილიონი; დივიდენდის გადახდა 2023 წლიდან განახლდა და ყოველწლიურად იზრდება (₾5.2 → ₾7.4 → ₾7.8 მილიონი)

5️⃣ Ardi: ₾14 მილიონი; 2025 წელს ₾10.8 მილიონი, რაც წინა წლის წმინდა მოგებას აღემატება³

6️⃣ IRAO: დივიდენდი არ ფიქსირდება; მოგება სრულად კაპიტალში რჩება და კაპიტალი 2022 წლის ₾11.6 მილიონიდან ₾26.1 მილიონამდე გაიზარდა

7️⃣ Benefits: დივიდენდი არ ფიქსირდება; პირიქით, 2021-2024 წლებში მფლობელებმა კაპიტალში ₾11.6 მილიონი შეიტანეს

მონაცემები მოცემულია კომპანიების ბოლო ხელმისაწვდომი აუდიტირებული ანგარიშგებების მიხედვით.

1️⃣ სს „თიბისი დაზღვევა“ (TBC Insurance)
💼 მფლობელი: TBC Bank Group PLC (LSE: TBCG) — 100%

2️⃣ სს „სადაზღვევო კომპანია ჯი პი აი ჰოლდინგი“ (GPI Holding)
💼 საბოლოო მშობელი კომპანია: Vienna Insurance Group AG (ვენის საფონდო ბირჟა: VIG)
კონსოლიდირებულ ჯგუფში შედის სს „კურაციო“ (ამბულატორიული კლინიკა, 100%) და შპს „გლობალ ასისტანს ჯორჯია“ (50%).

3️⃣ სს „სადაზღვევო კომპანია ალდაგი“ (Aldagi)
💼 პირდაპირი მფლობელი: სს „ა ჯგუფი“ — 100%
💼 საბოლოო მშობელი კომპანია: Georgia Capital PLC (LSE: CGEO)

4️⃣ სს „სადაზღვევო კომპანია იმედი ელ“ (Imedi L)
💼 პირდაპირი მფლობელი: სს „ა ჯგუფი“ (2024 წლიდან; მანამდე Georgia Healthcare Group)
💼 საბოლოო მშობელი კომპანია: Georgia Capital PLC (LSE: CGEO)

5️⃣ სს „არდი დაზღვევა“ (Ardi)
💼 სს „ა ჯგუფი“ — 95%; Probus Capital — 5%
💼 საბოლოო მშობელი კომპანია: Georgia Capital PLC (LSE: CGEO)

6️⃣ სს „დაზღვევის საერთაშორისო კომპანია ირაო“ (IRAO)
💼 პირდაპირი მფლობელი: ATBIH GmbH — 100%
💼 საბოლოო მშობელი კომპანია: Vienna Insurance Group AG

7️⃣ სს „რისკების მართვისა და სადაზღვევო კომპანია გლობალ ბენეფიტს ჯორჯია“ (Benefits)
💼 შპს „ჯეო ინვესტმენტს“ (საბოლოო მფლობელი დავით ბეჟუაშვილი): 87.8%
💼 ნინო კობახიძე: 8.3%
💼 კახაბერ ამაღლობელი: 3.9%