აუდიტორული და საბუღალტრო ფირმები (2024/25)

საინტერესოა, რომ ქართულ ბაზარზე აუდიტორული კომპანიების შემოსავლები გლობალურ იერარქიას არ ემთხვევა. სექტორის ლიდერი მთლიანი შემოსავლების მიხედვით BDO-ა ₾25.5 მილიონიანი შემოსავლით, რომელიც გლობალური მასშტაბით სიდიდით მეხუთე აუდიტორული ქსელია. თუმცა, BDO-ს ლიდერობა ძირითადად არასააუდიტო მიმართულებებზე დგას. მხოლოდ აუდიტის მომსახურებიდან მიღებული შემოსავლით (₾7.0 მილიონი) BDO მაინც მოწინავე პოზიციაზე რჩება და მესამე ადგილზეა, ანუ უსწრებს Big 4-ის ორ წევრს, KPMG-სა (₾6.9 მილიონი) და Deloitte-ს (₾4.8 მილიონი). ბაზრის ყველაზე დიდი აუდიტორული პრაქტიკა კი PwC-ს აქვს, რომელმაც ამ მიმართულებიდან 2025 კალენდარული წლის განმავლობაში ₾13.8 მილიონი მიიღო.

აღსანიშნავია Nexia საქართველოს მასშტაბიც. Mid-tier ქსელის წევრი ფირმა მთლიანი შემოსავლით (₾14.5 მილიონი) Big 4-ის წევრ Deloitte-ს (₾10.2 მილიონი) უსწრებს, აუდიტიდან მიღებული შემოსავლით კი მხოლოდ ₾1.3 მილიონით ჩამორჩება.

აუდიტორული ბიზნესი, იურიდიულის მსგავსად, კლასიკური asset-light მოდელია: ძირითადი "აქტივი" (ლიცენზირებული პარტნიორები, გუნდის ხარისხი და განმეორებადი მანდატები) ბალანსზე არ ჩანს. ციფრებიც ამას ადასტურებს: ფირმების უმეტესობაში შრომის ანაზღაურება შემოსავლების 62%-72%-ს წარმოადგენს, საბანკო ვალი კი რვიდან შვიდ ფირმას საერთოდ არ აქვს (ერთადერთი გამონაკლისი Ants-ია, ამაზე ქვემოთ).

¹ PwC-ის ფუნქციური ვალუტა აშშ დოლარია. მოგება-ზარალის მუხლები ლარში გადაყვანილია ფისკალური წლის საშუალო კურსით, საბალანსო მუხლები კი პერიოდის ბოლოს კურსით.

ბოლო საანგარიშგებო წლის მიხედვით, აუდიტორული და საბუღალტრო მომსახურების სექტორში ყველაზე მაღალშემოსავლიანი კომპანია BDO Georgia-ა. კომპანიის შემოსავალმა ₾25.5 მილიონი შეადგინა და წინა წელთან შედარებით 16%-ით გაიზარდა, მაშინ როცა Big 4-ის თითოეულ წევრს ერთნიშნა ან უარყოფითი ზრდის ტემპი ჰქონდა (Deloitte +9%, PwC +5%, KPMG +4%, EY −4%). აღსანიშნავია, რომ მხოლოდ აუდიტის შემოსავლითაც BDO Big 4-ის ორ წევრს (KPMG-სა და Deloitte-ს) უსწრებს.

შემოსავლების მოცულობით PwC Georgia თითქმის უტოლდება BDO-ს, აუდიტორული შემოსავლებით კი (₾13.8 მილიონი) ფირმა ქვეყანაში პირველ ადგილზეა.

ხუთწლიან ჭრილში Big 4-ის შემოსავლების ზრდა არაერთგვაროვანი იყო: PwC-ისა და KPMG-ის CAGR +7%, EY-ის +2%, Deloitte-ის კი −2%. შედარებისთვის, mid-tier კომპანიებმა ამავე პერიოდში მნიშვნელოვანი ზრდა აჩვენეს.

აღსანიშნავია Nexia Georgia-ს შემოსავლების ზრდის ტემპი. კომპანიის შემოსავლები 19%-ით გაიზარდა და ₾14.5 მილიონი შეადგინა 2024 წელს (2019-24 CAGR: +16%). ზრდა უწყვეტი იყო ხუთი წლის განმავლობაში, პანდემიის ჩათვლით. ასევე მაღალი ზრდის ტემპი ჰქონდა BDO-ს, თუმცა კომპანიის ზუსტი ზრდის ტემპის გამოთვლა შეუძლებელია, ვინაიდან ჰოლდინგი 2021 წელს შეიქმნა და 2019-20 წლების შესადარისი მონაცემები იმავე ერთეულისთვის არ არსებობს.

FMG (ფინანსური მართვის ჯგუფი) Deloitte-ს ფაქტობრივად უტოლდება ₾10.2 მილიონიანი შემოსავლით. ამ ორი კომპანიის შემოსავლებს შორის სხვაობა ₾2 ათასზე ნაკლებია. FMG, რომელიც შვილობილებსაც აერთიანებს (FMG Soft, FMG Consultant, FMG Legal), 2019 წლის ₾6.0 მილიონიდან ₾10.2 მილიონამდე გაიზარდა (CAGR: +11%). კომპანიის შემოსავლების მნიშვნელოვანი ნაწილი პროგრამული უზრუნველყოფის სერვისებზე მოდის, შვილობილი კომპანიის FMG Soft მეშვეობით.

Ants ჯგუფის ყველაზე ახალგაზრდა და ამავდროულად ყველაზე სწრაფად მზარდი წევრია: 2015 წელს დაფუძნებულმა ფირმამ მოკლე დროში მოახერხა ბაზარზე დამკვიდრება და დღეს ₾5.6 მილიონის შემოსავალზეა, +43% წლიური ზრდით (ორწლიანი CAGR +52%). ბუღალტრული აუთსორსინგის მოდელი მასშტაბირებადი აღმოჩნდა და კომპანია ყოველთვიურად ~750 კლიენტს ემსახურება (2022 წელს ~450-ს).

ჯგუფის საშუალო შეწონილი წმინდა მარჟა ბოლო საანგარიშგებო წელს დაახლოებით 8%-ია, დიაპაზონი კი ფართო: Ants-ის 15%-იდან EY-ის ზარალამდე.

ეს ციფრები კონტექსტში უნდა წავიკითხოთ. პროფესიული მომსახურების ბიზნესში ხარჯების ძირითადი მუხლი შრომის ანაზღაურებაა (შემოსავლების დაახლოებით 62%-72%) და რადგან პარტნიორები ანაზღაურებას ხელფასითაც იღებენ და დივიდენდითაც, P&L-ის მარჟა ფირმებს შორის პირდაპირ შესადარისი არ არის. Big 4-ს ამას გლობალური ქსელის გადასახდელებიც ემატება (Deloitte-მ 2025 ფისკალურ წელს ქსელს ₾1.6 მილიონი გადაუხადა).

ერთადერთი ზარალიანი ფირმა EY-ია. ₾22.7 მილიონი შემოსავლის ფონზე, კომპანიამ 2025 ფისკალური წელი -₾0.4 მილიონით დაასრულა. ძირითადი მიზეზი, შემოსავლის კლების ფონზე, მაღალი სახელფასო კოეფიციენტი (შემოსავლების 72%) და მომსახურების ხარჯების მკვეთრი ზრდა იყო (₾4.0-დან ₾5.6 მილიონამდე).

აქტივების ძირითადი ნაწილი ფული და სავაჭრო მოთხოვნებია (ფული აქტივების 32%-61%-ია ყველგან, გარდა Ants-ისა), საბანკო ვალი კი, როგორც ზემოთ აღვნიშნეთ, რვიდან შვიდ ფირმას საერთოდ არ აქვს. განსხვავება ფულის ამოღების ციკლშია. როგორც წესი, ვისაც მეტი ყოველთვიური საბუღალტრო კონტრაქტები აქვს, იქ დებიტორული დავალიანების მიღება მალე ხდება (Ants: 27, Nexia: 32 დღე).

ერთადერთი გამონაკლისი asset-light მოდელიდან Ants-ია, რომელმაც სესხით უძრავი ქონება შეიძინა. კომპანიას ბალანსზე ₾2.2 მილიონის ევროში ნომინირებული სესხი (საშუალო განაკვეთი 7.1%) და ₾1.9 მილიონის PP&E (აქტივების 60%) აქვს, ₾0.7 მილიონის კაპიტალის ფონზე.

კომპანიების მიერ გაცემული ჯამური დივიდენდები ბოლო 5 წელში:

1️⃣ EY: ₾9.8 მილიონი (2021-25 ფისკალურ წლებში)
2️⃣ Deloitte: ₾7.3 მილიონი (2021-25 ფისკალურ წლებში)
3️⃣ BDO: ₾7.2 მილიონი (2021-24 კალენდარულ წლებში; მოიცავს ₾2.5 მილიონის კაპიტალის შემცირებას)
4️⃣ KPMG: ₾4.6 მილიონი (2021-25 ფისკალურ წლებში)
5️⃣ FMG: ₾4.0 მილიონი (2020-24 კალენდარულ წლებში)
6️⃣ PwC: ₾3.9 მილიონი (გადახდილი 2025 ფისკალურ წელს)
7️⃣ Nexia: ₾3.8 მილიონი (2020-24 კალენდარულ წლებში)
8️⃣ Ants: ₾1.2 მილიონი (2022-24 კალენდარულ წლებში)

1️⃣ შპს "ფრაისუოთერჰაუსკუპერს საქართველო" (PwC Georgia)
💼 კომპანიის მფლობელები:
- PricewaterhouseCoopers Auditing Ltd (უნგრეთი): 100%

2️⃣ შპს "იუაი" (EY Georgia)
💼 კომპანიის მფლობელები:
კლასის ტიპი: I
- CCA LIMITED (არაბთა გაერთიანებული საემიროები): 100%
კლასის ტიპი: II
- რუსლან ხოროშვილი: 52.94%
- ანა კუსრაშვილი: 23.53%
- დმიტრო იურგელევიჩი: 23.53%

3️⃣ შპს "ქეიფიემჯი ჯორჯია" (KPMG Georgia)
💼 კომპანიის მფლობელები:
- KPMG Caspian Holding Limited (ყაზახეთი): 24%
- კლაუს მოლერ ნილსენი (დანია): 21%
- ანტონ შჩერბაკი (ყაზახეთი): 19%
- ასელ ურდაბაევა (ყაზახეთი): 19%
- სერგეი ნეზდემკოვსკი (ყაზახეთი): 17%

4️⃣ შპს "დელოიტი და ტუში" (Deloitte Georgia)
💼 კომპანიის მფლობელები:
- AGT Partners Limited (დიდი ბრიტანეთი): 49%
- ჯამალ ჰასანოვი (აზერბაიჯანი): 49%
- შოთა ნანიტაშვილი: 2%

5️⃣ შპს "ბიდიო საქართველო" (BDO Georgia)
💼 კომპანიის მფლობელები:
- ზურაბ ლალაზაშვილი: 36%
- ლევან მკლავიშვილი: 36%
- ივანე ჟუჟუნაშვილი: 9%
- მიხეილ ენუკიძე: 9%
- ქეთევან ზარიძე: 5%
- დავით გელაშვილი: 2.5%
- ვლადიმერ ხრიკაძე: 2.5%

6️⃣ შპს "ნექსია ჯორჯია" (Nexia Georgia)
💼 კომპანიის მფლობელები:
კლასის ტიპი: ა
- გელა მღებრიშვილი: 100%
კლასის ტიპი: ბ
- დავითი ლომიძე: 52.21%
- გელა მღებრიშვილი: 25.95%
- ბორისი მეგრელიშვილი: 18.06%
- დავით მამრიკიშვილი: 3.79%

7️⃣ შპს "ფინანსური მართვის ჯგუფი" (FMG)
💼 კომპანიის მფლობელები:
- გელა ჩადუნელი: 70%
- დავით გოგოჩური: 15%
- შპს "ბიზნეს პროცესების მართვის ჯგუფი": 15%

8️⃣ შპს "ენთები" (Ants)
💼 კომპანიის მფლობელები:
- დიმიტრი ბასილაშვილი: 37.5%
- ნიკა წიკლაური: 37.5%
- შპს "ენგანთსი" (Engants LLC): 25%