უსაფრთხოებისა და სახანძრო სისტემები (2024)

ბიზნესის ეკონომიკა კი ერთნაირია: აღჭურვილობა იმპორტირებულია და გაყიდვამდე საშუალოდ 5–10 თვე საწყობში ინახება, ამიტომ ბიზნესში ჩადებული ფული კომპანიებს 140–278 დღეში უბრუნდებათ. ამ პერიოდში საბრუნავი კაპიტალის საჭიროებას „ელ+“ და „ვეზირი“ კლიენტების ავანსებით ფარავენ (2024 წლის ბოლოს ერთად ₾21.3 მილიონი), „ნეოტექი“ და GSC — საკუთარი კაპიტალითა და დაგროვილი ფულით. საბანკო სესხი მეორეხარისხოვანია: ოთხი კომპანიის ჯამური ვალი 2019 წლის ₾4.9 მილიონიდან 2024 წელს ₾2.4 მილიონამდე შემცირდა.

2024 წელს განხილული კომპანიების ჯამური შემოსავალი 6.9%-ით, ₾105.1 მილიონამდე გაიზარდა, კორექტირებული EBITDA კი მხოლოდ 1.8%-ით, ₾14.1 მილიონამდე. ხუთწლიან ჭრილში ოთხი კომპანიის (2019 წლიდან ხელმისაწვდომი მონაცემებით) ჯამური შემოსავალი 49%-ით, ₾67 მილიონიდან ₾100 მილიონამდე გაიზარდა, ზრდის უმეტესი ნაწილი 2022 წლის შემდგომ პერიოდზე მოდის, EBITDA მარჟა კი ექვსივე წელს 9–14%-ის ფარგლებში დარჩა.

მოგების უმეტესი ნაწილი კომპანიებში რჩება. 2019–2024 წლებში ოთხმა კომპანიამ ₾18.9 მილიონის დივიდენდი გაანაწილა (2024: ₾3.6 მილიონი), ჯამური წმინდა მოგების 31%. თუმცა განაწილების პოლიტიკა კომპანიებს შორის მკვეთრად განსხვავდება (დეტალები იხ. დივიდენდების სექციაში).

ხუთიდან ოთხმა კომპანიამ შემოსავალი გაზარდა, EBITDA მარჟა კი სამმა გააუმჯობესა; შემოსავლით ყველაზე დიდი კომპანიის — „ნეოტექის“ — მარჟის შემცირებამ განხილული კომპანიების შეწონილი EBITDA მარჟა 14.1%-დან 13.4%-მდე დაწია.

„ნეოტექის“ შემოსავალი 11%-ით, ₾35.0 მილიონამდე გაიზარდა, EBITDA კი ₾5.0 მილიონიდან ₾3.8 მილიონამდე შემცირდა. გაყიდული საქონლის ღირებულება გაყიდვებზე სწრაფად გაიზარდა და საერთო მოგების მარჟა 27.5%-დან 21.7%-მდე შემცირდა. შედეგად, EBITDA მარჟა 16.0%-დან 10.7%-მდე შემცირდა — 2020 წლის შემდეგ ყველაზე დაბალი დონე. მენეჯმენტის ანგარიშის მიხედვით, ზრდის შენელება ბაზრის გაჯერებას უკავშირდება; იმავე ანგარიშით, კომპანიას ვიდეოკამერებისა და ჩამწერების იმპორტში 56%-იანი წილი უჭირავს.

„ელ+“-ის შემოსავალი 7.2%-ით, ₾30.1 მილიონამდე გაიზარდა, გაყიდული საქონლის ღირებულება კი 7.6%-ით შემცირდა. საერთო მოგების მარჟა 57.6%-დან 63.5%-მდე, EBITDA ₾4.2 მილიონიდან ₾5.1 მილიონამდე, EBITDA მარჟა კი 15.1%-დან 16.9%-მდე გაუმჯობესდა. აბსოლუტური EBITDA-ით (₾5.1 მილიონი) „ელ+“ განხილულ კომპანიებს შორის პირველია. საკუთარი წარმოების წილი ანგარიშგებაში გამოყოფილი არ არის, ამიტომ მარჟის ზრდის წარმოებით ახსნა ანგარიშგებით ვერ დასტურდება.

GSC-ის შემოსავალი 11.4%-ით, ₾16.7 მილიონამდე შემცირდა, თუმცა წმინდა მოგება 53%-ით, ₾6.3 მილიონამდე გაიზარდა. საქონლის გაყიდვები 6.6%-ით, სამონტაჟო მომსახურება კი 45%-ით (₾2.3 მილიონიდან ₾1.3 მილიონამდე) შემცირდა. საერთო მოგების მარჟა 35.1%-დან 42.1%-მდე გაუმჯობესდა, მაგრამ კორექტირებული EBITDA 8%-ით, ₾3.4 მილიონამდე შემცირდა. წმინდა მოგების ზრდას ორი მუხლი განაპირობებს: „სხვა საოპერაციო შემოსავალი“, რომელიც ₾0.9 მილიონიდან ₾3.5 მილიონამდე გაიზარდა და ანგარიშგებაში გაშლილი არ არის, და დეპოზიტებზე დარიცხული პროცენტი (₾0.8 მილიონი). ეს ორი მუხლი ერთად (₾4.2 მილიონი) კომპანიის EBITDA-ს აღემატება და დაბეგვრამდე მოგების 57%-ია.

„ვეზირის“ წმინდა მოგება შემცირდა, ძირითადი საქმიანობის შედეგი კი გაუმჯობესდა. EBITDA ₾0.1 მილიონიდან ₾0.8 მილიონამდე, მარჟა 0.9%-დან 4.6%-მდე გაიზარდა და განხილულ კომპანიებს შორის კვლავ ყველაზე დაბალია. წმინდა მოგების ₾1.5 მილიონიდან ₾1.0 მილიონამდე კლება 2023 წლის ერთჯერადი ეფექტია, როდესაც მიწის ნაკვეთის გაყიდვამ ₾1.8 მილიონის მოგება მოიტანა. შემოსავლის სტრუქტურა ერთ წელიწადში მკვეთრად შეიცვალა: სისტემების მიწოდება და მონტაჟი ₾4.8 მილიონიდან ₾11.5 მილიონამდე (+142%) გაიზარდა, სატელეკომუნიკაციო და საინჟინრო მომსახურება ₾4.8 მილიონიდან ₾0.6 მილიონამდე (−88%) შემცირდა, დაცვითი მომსახურება კი 9%-ით, ₾6.2 მილიონამდე დაიწია. თანამშრომელთა რიცხვი 353-დან 279-მდე (−21%) შემცირდა, ხელფასის ხარჯი კი 2%-ით, ₾9.2 მილიონამდე გაიზარდა. ხელფასები შემოსავლის 50%-ს შეადგენს — განხილულ კომპანიებს შორის ყველაზე მაღალი წილი.

ხელფასების წილი ბიზნესმოდელს მიჰყვება: საქონლით მოვაჭრეებთან — GSC (12%) და „ინტელექტრო“ (7%) — ის ყველაზე დაბალია, სამონტაჟო გუნდების მქონე „ნეოტექსა“ (22%) და „ელ+“-თან (32%) უფრო მაღალი, 279-თანამშრომლიან „ვეზირთან“ კი ყველაზე მაღალი (50%).

„ინტელექტრო“ ყველაზე სწრაფად გაიზარდა — 46%-ით, ₾5.0 მილიონამდე. ზრდას აქაც მარჟის შემცირება ახლავს: საერთო მოგების მარჟა 33.9%-დან 30.5%-მდე, EBITDA მარჟა 21.9%-დან 20.5%-მდე შემცირდა. მიუხედავად ამისა, EBITDA მარჟით (20.5%) „ინტელექტრო“ GSC-ს (20.2%) მცირედით უსწრებს — აბსოლუტური EBITDA ₾1.0 მილიონია, „ელ+“-ის მეხუთედი. ამის მიზეზი მსუბუქი სტრუქტურაა: საოპერაციო ხარჯები შემოსავლის მხოლოდ 10%-ია, რაც კაპიტალზე 46%-იან უკუგებას (ROIC) იძლევა.

ფულადი ციკლი 140-დან 278 დღემდეა, მაგრამ ეს მაჩვენებელი კლიენტების ავანსებს არ ითვალისწინებს — ავანსების გამოკლებით ჩანს, ვინ აფინანსებს მარაგებს რეალურად: „ვეზირსა“ და „ელ+“-ს კლიენტები, „ნეოტექსა“ და GSC-ს — საკუთარი კაპიტალი.

„ელ+“-ის ავანსები ₾3.0 მილიონიდან ₾10.8 მილიონამდე გაიზარდა და სწორედ ამან დააფინანსა მარაგებისა და მოთხოვნების ₾8.2 მილიონიანი ზრდა. მარაგები ₾6.4 მილიონიდან ₾10.2 მილიონამდე (275 დღე), სავაჭრო მოთხოვნები ₾1.8 მილიონიდან ₾6.2 მილიონამდე გაიზარდა. კომპანია საბანკო ვალის გარეშე გაიზარდა, თუმცა ₾10.8 მილიონის წინასწარ ანაზღაურებული სამუშაო ჯერ შესასრულებელია.

„ვეზირის“ ავანსები ₾10.5 მილიონია (აქტივების 75%), საკუთარი კაპიტალი კი ₾1.5 მილიონი. მთავარი რისკი ბალანსის მეორე მხარესაა: კომპანიას მეკავშირე საწარმოზე — კონსერვების მწარმოებელ „ჯეონატურალსზე“ (33.3%) — ₾5.8 მილიონი აქვს მიბმული: ₾2.6 მილიონის სესხი, ₾0.35 მილიონის ინვესტიცია და თანამსესხებლობა ₾2.9 მილიონის საბანკო სესხებზე. ეს „ვეზირის“ კაპიტალის ოთხმაგია, „ჯეონატურალსის“ კაპიტალი კი უარყოფითია (−₾3.0 მილიონი); სესხზე დარიცხული ₾0.9 მილიონი პროცენტი მიღებული არ არის და აუდიტორმა გაუფასურების შეფასებაზე მტკიცებულება ვერ მოიპოვა. 2025 წელს კომპანიამ „ჯეონატურალსს“ კიდევ ₾1.7 მილიონი ასესხა.

„ნეოტექის“ ზრდა დაგროვილი ფულით დაფინანსდა. მარაგები ₾4.5 მილიონით გაიზარდა (მენეჯმენტის ანგარიშით — ერთჯერადი მსხვილი შესყიდვის გამო), საოპერაციო ფულადი ნაკადი −₾1.9 მილიონი იყო, კაპიტალურ დანახარჯებს კი კიდევ ₾2.9 მილიონი მოხმარდა — ძირითადად მიწა და ახალი ცენტრალური საწყობის მშენებლობა. შედეგად ფული ₾4.4 მილიონიდან ₾0.6 მილიონამდე შემცირდა და კომპანიას ბოლო ხუთი წლის განმავლობაში პირველად გაუჩნდა საბანკო სესხი (₾1.2 მილიონი, ვალი/EBITDA 0.3x).

GSC-ს ₾13.3 მილიონის ფული და ვალის ნულოვანი დონე განხილულ კომპანიებს შორის ყველაზე ძლიერ ფინანსურ პოზიციას აძლევს. 2024 წელს სავაჭრო მოთხოვნები ₾0.4 მილიონიდან ₾3.7 მილიონამდე გაიზარდა — გაყიდვების შემცირების ფონზე და ანგარიშგებაში ახსნის გარეშე. აქტივების 35% უძრავი ქონებაა (მიწა, შენობები და ₾3.2 მილიონის დაუმთავრებელი მშენებლობა). GSC, დანარჩენი ოთხისგან განსხვავებით, მოგების გადასახადს ყოველწლიურად სააღრიცხვო მოგების 15%-ით არიცხავს და დივიდენდის გაცემისას იხდის — ვალდებულებებში ამ სახით ₾4.9 მილიონი დაგროვდა, 2024 წლის წმინდა მოგება კი ₾1.1 მილიონის გადასახადის შემდეგაა.

კომპანიების მიერ 2022–2024 წლებში განაწილებული დივიდენდები ჯამურად და იმავე პერიოდის წმინდა მოგებასთან შეფარდებით:

1️⃣ GSC: ₾3.70 მილიონი² (2024: ₾1.55 მილიონი) — წმინდა მოგების 29%

2️⃣ ვეზირი: ₾3.31 მილიონი (2024: ₾1.13 მილიონი) — 115%

3️⃣ ელ+: ₾1.68 მილიონი (2024: ₾604 ათასი) — 15%

4️⃣ ნეოტექი: ₾1.51 მილიონი (2024: ₾314 ათასი) — 15%

5️⃣ ინტელექტრო: ₾825 ათასი³ (2024: ₾388 ათასი) — 36%

ანგარიშგებებში მითითებული მფლობელები:

1️⃣ შპს „ნეოტექი“ (Neotech | ნეოტექი)
💼 დავით არჩვაძე — 60%; ივანე გაგუა — 40%

2️⃣ შპს „ელ+“ (El Plus | ელ+)
💼 პაატა ჭუმბურიძე — 100%

3️⃣ შპს „ვეზირი“ (Veziri | ვეზირი)
💼 პაატა აროშიძე — 43%; დავით გამცემლიძე — 42%; გრიგოლ ცაავა — 15%

4️⃣ შპს „ჯი ეს სი“ (GSC | ჯი ეს სი)
💼 სულიკო სიმაევი — 50%; მამუკა სიმაევი — 50%

5️⃣ შპს „ინტელექტრო“ (Intelectro | ინტელექტრო)
💼 ზურაბ თაბუკაშვილი — 50%; ვიქტორ რთველაძე — 50%

მეთოდოლოგიური შენიშვნა. EBITDA და საოპერაციო მოგება კორექტირებულია finSPOT-ის მეთოდოლოგიით. საერთო მოგების მარჟები პირდაპირ შესადარისი არ არის: „ნეოტექი“ პირდაპირ ხელფასებს (₾4.6 მილიონი) თვითღირებულებაში ასახავს, „ელ+“ და „ვეზირი“ — საოპერაციო ხარჯებში. ხელფასების წილიც პირობითად შესადარისია: „ნეოტექთან“ ის თვითღირებულებაში ასახულ პირდაპირ ხელფასებსაც მოიცავს, GSC და „ინტელექტრო“ კი თვითღირებულებაში ხელფასებს ცალკე არ გამოყოფენ.