საინვესტიციო ბანკინგი და საბროკერო მომსახურება (2025)

კომპანიებს ბოლო წლებში საკმაოდ სწრაფი ზრდის ტემპი ჰქონდათ და ეს ტენდენცია 2025 წელსაც შენარჩუნდა. ორი კომპანიის ჯამურმა წმინდა შემოსავალმა ₾58 მილიონი შეადგინა, წინა წელთან შედარებით 43%-ით მეტი, 2019 წელთან შედარებით კი 4.5-ჯერ. მომგებიანობის კუთხით ორივემ წელი თითქმის ერთნაირი შედეგით დახურა — დაბეგვრამდე მოგების მარჟა 27–28%.

ზრდის ძირითადი განმაპირობებელი ფაქტორები კი განსხვავებულია. TBC Capital-ის შემთხვევაში მთავარი მამოძრავებელი ობლიგაციების განთავსება იყო. ეროვნული ბანკის მონაცემებით, 2025 წელს საჯარო კორპორაციული ობლიგაციების ემისია ₾0.5 მილიარდიდან ₾1.6 მილიარდამდე გაიზარდა. ამ მზარდ ბაზარზე TBC Capital-ი თავს ლიდერად ასახელებს; კომპანიის განცხადებით, ადგილობრივი კორპორაციული ობლიგაციების ბაზრის 53.7% უჭირავს.

Galt & Taggart-ის ზრდას კი ძირითადად საბროკერო მომსახურება და სავაჭრო პლატფორმები განაპირობებდა. ამ მიმართულებებიდან მიღებულმა საკომისიომ 2025 წელს ₾21.1 მილიონი შეადგინა, TBC Capital-ის ანალოგიურ შემოსავალზე სამჯერ მეტი. კლიენტების აქტივებმა (AUM) კი წლის ბოლოს ₾3.9 მილიარდს მიაღწია (+38% წ/წ).

კომპანიების შემოსავლები გარიგებებს მიჰყვება, ხარჯი — გუნდს. პერსონალის ხარჯი (ხელფასები და ბონუსები) ორივე კომპანიაში წმინდა შემოსავლის დაახლოებით მესამედს შეადგენს და რეკორდულად აქტიური წლის შემდეგ არ მცირდება. მაგალითად, 2024 წელს Galt & Taggart-ის შემოსავალი 39%-ით დაეცა (2023 წლის ერთჯერადი, მსხვილი M&A გარიგების ეფექტის გამო), თუმცა პერსონალის ხარჯი მაინც გაიზარდა. მსგავსი რყევების შესარბილებლად ორივე ფირმისთვის მნიშვნელოვანია განმეორებადი (რეგულარული) შემოსავლების წყაროების გაფართოება. სწორედ ამით აიხსნება საბროკერო მიმართულებისა და ციფრული სავაჭრო პლატფორმების აგრესიული განვითარება — სეგმენტის, რომელიც გარიგებებისგან დამოუკიდებელ, შედარებით სტაბილურ ნაკადებს აგენერირებს.

უშუალოდ გარიგებებზე მიბმული არ არის საკასტოდიო საკომისიო, რომელიც კლიენტების აქტივებზე ირიცხება, და საკუთარ ფულზე დარიცხული პროცენტი¹. ეს შემოსავლები ჯერჯერობით წმინდა შემოსავლის მხოლოდ 11–15%-ს შეადგენს და პერსონალის ხარჯის ნახევარსაც ვერ ფარავს. მომდევნო წლების მთავარი ამოცანა ალბათ ის არის, რომ კვლევებსა და კონფერენციებში ჩადებული რესურსი — რომელიც დღეს პირდაპირ შემოსავალს თითქმის არ ქმნის — ახალ მანდატებად და კლიენტებად გარდაიქმნას, ხოლო სავაჭრო პლატფორმების შემოსავალი საკმარისად სტაბილური გახდეს, რომ კაპიტალის ბაზარზე არააქტიური წელი დააბალანსოს.

ქვედა ცხრილში მოცემულია 2025 წლის წმინდა შემოსავალი და მისი კომპონენტები:

Galt & Taggart-ის ზრდა საბროკერო მიმართულებიდან მოდის, TBC Capital-ის კი ობლიგაციებიდან. Galt & Taggart-ის საბროკერო მიმართულების მთლიანი საკომისიო შემოსავალი („საბროკერო და პლატფორმები“ და „კასტოდი და სხვა საკომისიო“) 2025 წელს 61%-ით, ₾23.7 მილიონამდე გაიზარდა: ₾16.2 მილიონი სავაჭრო პლატფორმებიდან მიღებული შემოსავალია, ₾4.9 მილიონი საბროკერო საკომისიო, ₾2.2 მილიონი ფასიანი ქაღალდების შენახვის (კასტოდის) საკომისიო. ობლიგაციების განთავსების საკომისიო 26%-ით, ₾6.3 მილიონამდე გაიზარდა, საკონსულტაციო შემოსავალი კი ₾4.5 მილიონიდან ₾1.6 მილიონამდე შემცირდა. TBC Capital-ის საკომისიო შემოსავლის ნახევარზე მეტი კი ობლიგაციების განთავსებაზე მოდის: ეს საკომისიო 123%-ით, ₾10.8 მილიონამდე გაიზარდა, საკონსულტაციო, კვლევითი და სხვა შემოსავალი ₾3.1 მილიონამდე, საბროკერო კი 14%-ით, ₾6.6 მილიონამდე.

საბროკერო შემოსავალი იზრდება, თუმცა უფრო სწრაფი ტემპით იზრდება საბროკერო საქმიანობასთან დაკავშირებული ხარჯები. Galt & Taggart-ის საბროკერო შემოსავლის ყოველ ₾100-ზე საკომისიო ხარჯის შემდეგ 2025 წელს ₾53 რჩებოდა, 2024 წელს ₾65. TBC Capital-თანაც პლატფორმებისა და საინფორმაციო ბაზების ხარჯი (₾5.0 მილიონი, +41%) საბროკერო შემოსავალზე (+14%) გაცილებით სწრაფად გაიზარდა. ეს ორივე კომპანიის გრძელვადიანი სტრატეგიის ნაწილად შეგვიძლია აღვიქვათ, სადაც კომპანიები მზად არიან მომხმარებლებს ნულოვანი ან დაბალი საკომისიოები შესთავაზონ მომხმარებლების რაოდენობის და პროდუქტის განმეორებადი მოხმარების სანაცვლოდ.

ჯგუფის კომპანიები ორივესთვის მნიშვნელოვანი კლიენტები არიან, TBC Capital-ისთვის განსაკუთრებით. 2025 წელს "თიბისი კაპიტალის" საკომისიო შემოსავლის 38% (₾7.8 მილიონი) თიბისი ბანკიდან, TBC Bank Group PLC-დან და თიბისი ლიზინგიდან მოვიდა; Galt & Taggart-თან დაკავშირებულ მხარეებზე ₾1.6 მილიონის წმინდა საკომისიო შემოსავალი მოდის². ჯგუფის კომპანიებიდან მიღებული შემოსავალი შიდაჯგუფური ურთიერთობების მნიშვნელობას აჩვენებს, თუმცა თავისთავად არ გვიჩვენებს, რამდენად კონკურენტული იყო მანდატის მოპოვება ან მისი ფასწარმოქმნა.

საოპერაციო ბერკეტი 2025 წელს TBC Capital-თან უფრო ძლიერი აღმოჩნდა. მისი წმინდა შემოსავალი 62%-ით გაიზარდა, ანაზღაურება 49%-ით, სხვა ხარჯები 21%-ით; მოგება დაბეგვრამდე ₾2.1 მილიონიდან ₾6.5 მილიონამდე, სამჯერ გაიზარდა, ხარჯი/შემოსავალი კი 85.2%-დან 73.4%-მდე შემცირდა. Galt & Taggart-თან შემოსავალი 33%-ით გაიზარდა, ანაზღაურება მხოლოდ 7%-ით, საკომისიო ხარჯი კი გაორმაგდა. მოგება დაბეგვრამდე 29%-ით, ₾9.3 მილიონამდე გაიზარდა, ხარჯი/შემოსავალი 72.0%-დან 73.5%-მდე. 2025 წლის ბოლოს Galt & Taggart-ში 95 თანამშრომელი მუშაობდა (+19%), TBC Capital-ში 77 (+31%); ანაზღაურება შესაბამისად ₾11.9 მილიონი და ₾7.8 მილიონია, საიდანაც ბონუსი 43% და 37%³. ხუთწლიან ჭრილში მარჟა ორივესთან ფართო დიაპაზონში მერყეობს: TBC Capital-ის მარჟა დაბეგვრამდე 2020–2025 წლებში 14.5%-სა (2024) და 36.6%-ს (2020) შორის იყო; Galt & Taggart-ის 2022 წელი ნულთან ახლოს შედეგით დასრულდა (₾27 ათასის ზარალი), 2023 წელი კი ერთმა მსხვილმა M&A გარიგებამ (₾26.9 მილიონი⁴) 65.6%-იან მარჟამდე აიყვანა. 2023 წლის შემოსავალიც და მოგებაც 2025 წლისას აღემატება.

ობლიგაციების ემისიების შენელება განსაკუთრებით TBC Capital-ის შემოსავალზე აისახება, Galt & Taggart-ისთვის კი მეტი მნიშვნელობა კლიენტების სავაჭრო აქტივობას აქვს. ობლიგაციების განთავსების საკომისიო TBC Capital-ის წმინდა შემოსავლის 47%-ია, Galt & Taggart-ის 18%. ობლიგაციების განთავსებიდან მიღებული საკომისიო ადგილობრივ კაპიტალის ბაზარს მიჰყვება, ბაზარი კი 2025 წელს უჩვეულოდ ძლიერი იყო. ეროვნული ბანკის მონაცემებით, საჯარო კორპორაციული ობლიგაციების ემისიამ ₾1.58 მილიარდი შეადგინა, 2024 წლის ₾480 მილიონზე სამჯერ მეტი⁵. ორივე შემთხვევაში მნიშვნელოვანია ისეთი შემოსავლის განვითარება, რომელიც ახალი გარიგების დასრულებას ნაკლებად უკავშირდება. ასეთი ჯერ ორივესთან მცირეა:

• Galt & Taggart-თან მსგავსი ტიპის შემოსავალს წარმოადგენს კასტოდის საკომისიო (₾2.2 მილიონი, +71%) და საკუთარ ფულზე დარიცხული პროცენტი (₾3.1 მილიონი);
• TBC Capital-ის შემთხვევაში ასეთი შემოსავალი მხოლოდ საკუთარ ფულზე დარიცხული პროცენტია (₾2.6 მილიონი): საკასტოდიო საკომისიოს ცალკე არ ასახავს, კვლევებისა და სხვა კონსულტაციიდან კი ₾155 ათასი მიიღო.

კვლევებიდან მიღებული შემოსავალი მინიმალურია. განსხვავებულია მისი მიზნობრიობაც. TBC Capital-მა 2025 წელს 12 კონფერენციას უმასპინძლა და 200-მდე პუბლიკაცია გამოსცა; კვლევებიდან და სხვა კონსულტაციიდან მიღებულმა შემოსავალმა კი მხოლოდ ₾155 ათასი შეადგინა (Galt & Taggart კვლევით შემოსავალს ცალკე არ აჩვენებს). საჯარო პუბლიკაციები და კონფერენციები კომპანიას კლიენტებთან ურთიერთობის გაღრმავებასა და ახალი მანდატების მოპოვებაში ეხმარება. უფასოდ გავრცელებული კვლევა თავისთავად წამგებიან საქმიანობას არ ნიშნავს - მისი ღირებულება შეიძლება სხვა მომსახურებიდან მიღებულ შემოსავალში აისახოს. თუმცა საჯარო ანგარიშგებებით ვერ ვადგენთ, რამდენად ანაზღაურებს ეს შემოსავალი კვლევითი გუნდის ხარჯს. საერთაშორისო პრაქტიკაში ამ საქმიანობას ფასიანი კვლევა, მიმდინარე საკონსულტაციო ხელშეკრულებები და სხვა მომსახურებიდან მიღებული შემოსავალი აფინანსებს. ამიტომ მნიშვნელოვანი საკითხია, რამდენად ფარავს რეგულარული შემოსავალი გუნდის ხარჯებს გარიგებებს შორის პერიოდშიც.

ბიზნესი სესხის გარეშე ოპერირებს, კაპიტალის განაწილებაში კი ორი კომპანიას საპირისპირო მიდგომა აქვს. 2025 წლის ბოლოს არცერთს საბანკო სესხი არ აქვს, აქტივების სამი მეოთხედი საკუთარი კაპიტალითაა დაფინანსებული (Galt & Taggart ₾16.8 მილიონი, TBC Capital ₾18.4 მილიონი).

2023–2025 წლებში მფლობელებზე განაწილებული თანხები და მათი შეფარდება იმავე პერიოდის წმინდა მოგებასთან:

1️⃣ Galt & Taggart: ₾37.0 მილიონი (2025: ₾6.0 მილიონი), წმინდა მოგების 83%. აქედან დივიდენდი ₾19.0 მილიონია (2023: ₾9.0 მლნ, 2024: ₾4.0 მლნ, 2025: ₾6.0 მლნ), საკუთარი აქციების გამოსყიდვა ₾18.0 მილიონი (2023 წელს, ერთჯერადი M&A გარიგების წელს).

2️⃣ TBC Capital: დივიდენდი არ ფიქსირდება.

2025 წლის ანგარიშგების მიხედვით, TBC Capital-ისთვის 2026 წელს ჯგუფის შიდა რეორგანიზაციაა დაგეგმილი. 2025 წლის ნოემბერში მშობელი კომპანიის (თიბისი ბანკის) დირექტორთა საბჭომ რეორგანიზაციის გეგმა დაამტკიცა, რომელსაც ეროვნული ბანკის თანხმობა სჭირდება: საქმიანობა „განსხვავებული კორპორაციული სტრუქტურის ქვეშ“ გაგრძელდება, აქტივები და ვალდებულებები კი ჯგუფის ფარგლებში დაიფარება; მიზნად საოპერაციო ეფექტიანობა სახელდება, აუდიტორმა კი საკითხი დასკვნაში ცალკე გამოყო. ქართული საგადასახადო მოდელით მოგების გადასახადი მოგების განაწილებისას წარმოიშობა. რეორგანიზაცია ამ მომენტს აახლოებს, ამიტომ კომპანიამ 2025 წელსვე დაარიცხა მაქსიმალური გადასახადი დაგროვილ მოგებაზე: ₾13.0 მილიონის დასაბეგრი ბაზიდან ₾1.9 მილიონი. სწორედ ამიტომ ორი კომპანიის შესადარისი მაჩვენებელი მოგებაა დაბეგვრამდე, TBC Capital-ის ROAE კი (28.4%) ამ ერთჯერადი გადასახადის შემდეგაა. Galt & Taggart-ის ROAE 61.0%-ია. კომპანია მოგების უმეტეს ნაწილს ანაწილებს და შედარებით მცირე კაპიტალით მუშაობს⁶.

მონაცემები მოცემულია კომპანიების 2025 წლის აუდიტირებული ანგარიშგებების მიხედვით.

1️⃣ სს „გალტ ენდ თაგარტი“ (Galt & Taggart)
💼 პირდაპირი მფლობელი: სს „ბიჯი ფაინანშიალი“ (BG Financial) — 100%
💼 საბოლოო მშობელი კომპანია: Lion Finance Group PLC (LSE: BGEO)

2️⃣ შპს „თიბისი კაპიტალი“ (TBC Capital)
💼 პირდაპირი მფლობელი: სს „თიბისი ბანკი“ — 100%
💼 საბოლოო მშობელი კომპანია: TBC Bank Group PLC (LSE: TBCG)

ორივე კომპანია ქვეყნის საბირჟო ინფრასტრუქტურის თანამფლობელიცაა: TBC Capital ფლობს საქართველოს საფონდო ბირჟის 17.33%-ს, თბილისის საფონდო ბირჟის 28.41%-ს და ფასიანი ქაღალდების ცენტრალური დეპოზიტარის 26.49%-ს; Galt & Taggart საქართველოს საფონდო ბირჟის 15.33%-სა და თბილისის საფონდო ბირჟის 24%-ს (2025 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით).

მეთოდოლოგიური შენიშვნა. საინვესტიციო ბანკის ანგარიშგება ჩვეულებრივი კომპანიის ანგარიშგებას არ ჰგავს: აქ არ არის თვითღირებულება და საერთო მოგება, შემოსავლის ნაწილი კი საპროცენტოა. ამიტომ ორივე კომპანია ერთ ფორმატზეა გადაყვანილი: წმინდა შემოსავალი = მთლიანი საკომისიო შემოსავალი (საკომისიო ხარჯის გამოკლებამდე) + წმინდა საპროცენტო შემოსავალი. ხარჯები სამ ჯგუფად იყოფა: ანაზღაურება, პლატფორმებისა და საბროკერო მომსახურების საკომისიო ხარჯები და სხვა ხარჯები. Galt & Taggart ანგარიშგებაში საკომისიო შემოსავალს საკომისიო ხარჯის გამოკლებით (ნეტო) აჩვენებს. აქ ორივე მუხლი ცალ-ცალკეა აღდგენილი, რომ ორი კომპანია შესადარისი იყოს; ამავე ფორმატს („საოპერაციო შემოსავალი“ ₾34.7 მილიონი) იყენებს თავად კომპანიაც მმართველობის ანგარიშგებაში. TBC Capital-ის 2025 წლის მოგების გადასახადი (₾1.9 მილიონი) ერთჯერადია და 2026 წლის რეორგანიზაციას უკავშირდება, ამიტომ ორი კომპანიის შესადარისი მაჩვენებელი მოგებაა დაბეგვრამდე; Galt & Taggart მოგების გადასახადს არ იხდის, რადგან დივიდენდს რეზიდენტ მშობელ კომპანიას უხდის. Galt & Taggart-ის 2025 და 2024 წლების მონაცემები ინდივიდუალური ანგარიშგებიდანაა (2024 წელი 2025 წლის ანგარიშგებაში რეკლასიფიცირებულია), 2019–2023 წლების კონსოლიდირებულიდან (ერთადერთი შვილობილი კვიპროსული ჰოლდინგია; 2024 წლის კონსოლიდირებული წმინდა მოგება ₾7.35 მილიონი იყო, ინდივიდუალური ₾7.22 მილიონი); 2024 წლის ობლიგაციების განთავსებისა და საკონსულტაციო საკომისიოს გაყოფა 2025 წლის ანგარიშგების შესადარის მონაცემებს მიჰყვება. 2024 წლის ანგარიშგება იმავე ორ თანხას შებრუნებული სახელწოდებებით აჩვენებდა. TBC Capital-ს შვილობილი კომპანიები არ აქვს; მისი საოპერაციო ხარჯები finSPOT-ის მეთოდოლოგიით ერთჯერად გაუფასურებებსა და კომპენსაციებს არ მოიცავს (2024 წელს ₾180 ათასი), ამიტომ 2024 წლის ხარჯი/შემოსავალი ანგარიშგებით 86.5%-ია, აქ 85.2%. კომპანიების მიერ გამოქვეყნებული ობლიგაციების განთავსების მოცულობები განსხვავებული მოცვისაა (TBC Capital: განთავსებები, რომლებშიც მონაწილეობდა, ₾1.66 მილიარდი; Galt & Taggart: საკუთარი პირველადი განთავსებები, ₾2.03 მილიარდი), ამიტომ მათზე დაყრდნობით ერთიან საბაზრო წილს არ ვადარებთ.