/
გავეცნოთ გამომცემლობებს და წამყვან წიგნების ქსელურ მაღაზიას შემდეგი ხუთი კომპანიის მაგალითზე:
1️⃣ შპს “გამომცემლობა პალიტრა L“ (Palitra L)
2️⃣ შპს “ბაკურ სულაკაურის გამომცემლობა” (Sulakauri)
3️⃣ შპს “გამომცემლობა ინტელექტი” (Intelekti)
4️⃣ შპს “გამომცემლობა არტანუჯი” (Artanuji)
5️⃣ შპს “ბიბლუსი” (Biblus)
წარმოდგენილი პირველი ოთხი კომპანიის ძირითადი საქმიანობაა საგამომცემლო საქმე, წიგნების გამოცემა და მათი რეალიზაცია. მათთან ერთად ასევე გავეცნოთ ქვეყნის უმსხვილეს წიგნების ქსელურ მაღაზია “ბიბლუსს“.
“პალიტრა L” და “ბიბლუსი” (ქვეყნის წამყვანი გამომცემლობა და უმსხვილესი წიგნების მაღაზიის ქსელი) “პალიტრა ჰოლდინგის” და მისი მეწილეების მფლობელობაშია. ეს ჰოლდინგს მნიშვნელოვან სტრუქტურულ უპირატესობას აძლევს: წიგნის შექმნიდან გაყიდვამდე პროცესის ძირითადი ეტაპებს თავად ახორციელებს.
შემოსავლებით “პალიტრა L“ უპირობო ლიდერია წიგნის თითქმის ყველა კატეგორიაში (გარდა სასკოლო და საბავშვო წიგნებისა). კომპანიას 2021 წლის შემდეგ ფინანსური ანგარიშგება არ აქვს გამოქვეყნებული, ამიტომ 2021 წლის მონაცემებზე დაყრდნობით განვიხილავთ კომპანიის ფინანსებს. კომპანია 2021 წლის მონაცემებითაც მნიშვნელოვნად უსწრებს სხვა გამომცემლობებს ბრუნვის ჭრილში.
ბაზარზე მეორე მსხვილ მოთამაშეს წარმოადგენს “ბაკურ სულაკაურის გამომცემლობა“. სხვა გამომცემლობების უმეტესობა კი ზომით მნიშვნელოვნად ჩამოუვარდება წამყვან მოთამაშეებს. ასეთი გამომცემლობების რიგებში არიან “ინტელექტი” და “არტანუჯი“, რომლებიც საერთო მფლობელობის ქვეშაა.
გამომცემლობების მომგებიანობის მაჩვენებლები სექტორის სპეციფიკის გათვალისწინებით საკმაოდ ჯანსაღია. ორი უმსხვილესი გამომცემლობის საშუალო შეწონილი EBITDA მარჟა 19%-ს აღწევს.
“ინტელექტსა” და “არტანუჯის” ზარალიანი ოპერაციები ჰქონდათ 2023 წელს, რაც მათი პროპორციულად გაცილებით მაღალი სახელფასო ხარჯებით არის განპირობებული (შემოსავლების 32-35%) . ასეთი მაღალი სახელფასო დანახარჯები არ წარმოადგენს მხოლოდ საოპერაციო საჭიროებებისთვის განკუთვნილ სახელფასო ფონდს და, დიდი ალბათობით, მოიცავს მფლობელებზე გაცემულ კომპენსაციასაც.
₾48 მილიონიანი ბრუნვის მქონე “ბიბლუსს“, წიგნის მაღაზიის სპეციფიკის გათვალისწინებით, საკმაოდ ჯანსაღი მომგებიანობის მაჩვენებლები აქვს. კომპანიის სარეალიზაციო მარჟა 42%-ია, EBITDA მარჟა კი 6%.
კომპანიების ფინანსური ანალიზისთვის შევხედოთ 2023 წლის მონაცემებს.
“პალიტრა L-ის” შემოსავლებმა ₾17.5 მილიონი შეადგინა 2021 წელს (მომდევნო წლების რეპორტები ჯერ არ გამოუქვეყნებია კომპანიას), რაც 76%-ით აღემატებოდა 2020 წლის ბრუნვას და 42%-ით 2019 წლის შემოსავლებს.
“სულაკაურის გამომცემლობის” შემოსავლები 2023 წელს ₾12.3 მილიონი იყო. 2019-2023 წლებში კომპანიის შემოსავლების საშუალო წლიური ზრდა (CAGR) 11%-ს შეადგენდა. შემოსავლების 94% წიგნების გაყიდვაზე მოდის, დანარჩენი – საკანცელარიო საქონელზე.
“ინტელექტისა” და “არტანუჯის” შემოსავლებმა 2023 წელს ₾2.7 მილიონი და ₾1.3 მილიონი შეადგინა შესაბამისად. “ინტელექტის” ბრუნვა ბოლო წლების განმავლობაში მეტნაკლებად სტაბილურია, ხოლო “არტანუჯის” CAGR 7%-ს აღწევს. ბოლო პერიოდში კომპანიები პრაქტიკულად არ ახორციელებენ კაპიტალურ ინვესტიციებს, ხოლო საერთო მოგების დიდი ნაწილი სახელფასო ფონდზე იხარჯება, რაც ზრდის პოტენციალს მნიშვნელოვნად ზღუდავს.
უმსხვილესი წიგნების ქსელური მაღაზიის, “ბიბლუსის“, შემოსავლებმა ₾48 მილიონს მიაღწია და საშუალოდ წლიურად (CAGR) 12%-ით იზრდებოდა. გაყიდვების თითქმის 90% საცალო სეგმენტზე მოდის: აქედან წიგნები შეადგენს 55%-ს (₾24 მილიონი), საკანცელარიო საქონელი – 34%-ს (₾15 მილიონი), ხოლო დანარჩენი 11% სხვა პროდუქტებზე ნაწილდება (სათამაშოები, ჟურნალები და სხვა).
კომპანიების უმეტესობას, სექტორის სპეციფიკიდან გამომდინარე, ჯანსაღი მომგებიანობის მაჩვენებლები აქვს. ხოლო იქ, სადაც საოპერაციო მოგების მარჟა დაბალია ან უარყოფითია, ეს, როგორც წესი, პროპორციულად მაღალი სახელფასო ხარჯებით არის განპირობებული. ეს კი, თავის მხრივ, შესაძლოა მფლობელებისთვის გაცემულ დამატებით კომპენსაციას ასახავდეს.
ამ მოცემულობით, ყველაზე მაღალი მომგებიანობის მაჩვენებლები “პალიტრა L-ს” აქვს. კომპანიის საოპერაციო მოგების მარჟა 28%-ს შეადგენს, ამონაგები აქტივებზე კი 20%-ს.
“სულაკაურის გამომცემლობის” საოპერაციო მოგების მარჯა მხოლოდ 6%-ს შეადგენს. თუმცა, ამის ძირითადი მიზეზი შემოსავლების 28%-ის გადახდაა ხელფასებში. ამ მაჩვენებლის 13%-მდე ნორმალიზება რომ გავაკეთოთ (რაც რეალურ საჭიროებებთან უფრო ახლოსაა), კომპანიის საოპერაციო მოგების მარჟა 24% იქნებოდა.
იდენტური ვითარებაა “არტანუჯის” შემთხვევაში, სადაც სახელფასო ფონდი ბრუნვის 35%-ს წარმოადგენდა 2023 წელს. ამ მაჩვენბლის სტაბილიზების შემთხვევაში კი, კომპანიის საოპერაციო მარჟა უარყოფითი 9%-დან დადებით 13%-მდე ავიდოდა.
“ინტელექტის” ზარალიანობის ძირითადი მიზეზიც იგივეა, თუმცა, ამ შემთვევაში, სხვა ადმინისტრაციული ხარჯებიც საკმაოდ მაღალია. ამ ხარჯების სტრუქტურა კი ანგარიშგებაში დეტალურად გაშლილი არ არის, რაც ართულებს მათი მიზნობრიობის შეფასებას.
რაც შეეხება “ბიბლუსს“, კომპანიის მომგებიანობის მაჩვენებლები, წიგნის საცალო ვაჭრობის სპეციფიკის გათვალისწინებით, საკმაოდ ჯანსაღია. “ბიბლუსის” საოპერაციო მოგების მარჟა 6%-ს შეადგენს, ამონაგები აქტივებზე კი 7%-ს.
ლევერიჯის თვალსაზრისით, კომპანიებში განსხვავებული სურათია, თუმცა მთლიანობაში სექტორი დაბალი საკრედიტო რისკით ხასიათდება.
“პალიტრა L-სა” და “სულაკაურის გამომცემლობას” მინიმალური/არამატერიალური მოცულობის სესხი აქვთ ბალანსზე. შესაბამისად, საკრედიტო რისკი თითქმის არ გააჩნიათ 2023 წლის ბოლო მდგომარეობით.
განსხვავებული ვითარებაა “ინტელექტის” და “არტანუჯის” შემთხვევაში. კომპანიებმა შემოსავლების პროპორციულად მაღალი სახელფასო ხარჯები ფაქტობრივად დამატებით აღებული სესხით დაიფინანსეს. თუმცა, მომდევნო წლებში, სახელფასო დანახარჯების ნორმალიზების შემთხვევაში, კომპანიებს არ გაუჭირდებათ სესხზე მომსახურება.
2023 წელს “ბიბლუსმა” საოპერაციო ფულადი ნაკადები სრულად მიმართა კაპიტალურ ინვესტიციებზე, ხოლო მფლობელებზე გადახდილი დივიდენდების დაფინანსება, პრაქტიკულად, სესხით განახორციელა.
როგორც ზემოთ აღვნიშნე, კომპანიების უმეტესობა მფლობელებზე თანხას ანაწილებს ორი ძირითადი გზით: დივიდენდისა და ხელფასის, ან ამ ორის კომბინაციის სახით. 2019–2023 წლებში კომპანიების მიერ კუმულაციურად გაცემული დივიდენდები ასეთია:
1️⃣ “პალიტრა L“: ₾3.3 მილიონი (2017-2021 წლები)1
2️⃣ “სულაკაურის გამომცემლობა“: ₾1.3 მილიონი
3️⃣ “გამომცემლობა ინტელექტი“: ₾0.4 მილიონი
4️⃣ “გამომცემლობა არტანუჯი“: არ გაუცია
5️⃣ “ბიბლუსი”: ₾4.9 მილიონი
გასათვალისწინებელია, რომ “პალიტრა L-ის” და “ბიბლუსის” გარდა, კომპანიებს შემოსავლების პროპორციულად მაღალი სახელფასო დანახარჯები აქვთ, რაც მფლობელებზე გაცემული დივიდენდის ალტერნატივად შეიძლება წარმოვიდგინოთ.
განხილული გამომცემლობებისა და წამყვანი წიგნის ქსელური მაღაზიის შემოსავლების დინამიკა 2019-2023 წლებში:
.png)
კომპანიის მფლობელები:
1️⃣ შპს “გამომცემლობა პალიტრა L”
💼 კომპანიის მფლობელები:
- ირაკლი თევდორაშვილი: 75%
- ზაზა ბუაძე: 25%
2️⃣ შპს “ბაკურ სულაკაურის გამომცემლობა”
💼 კომპანიის მფლობელები:
- ბაკურ სულაკაური: 50%
- თინათინ მამულაშვილი: 50%
3️⃣ შპს "გამომცემლობა ინტელექტი"
💼 კომპანიის მფლობელები:
- კახმეგ კუდავა: 51%
- მაია კუდავა: 29%
- ბუბა კუდავა: 20%
4️⃣ შპს "გამომცემლობა არტანუჯი"
💼 კომპანიის მფლობელი:
- ბუბა კუდავა: 100%
5️⃣ შპს "ბიბლუსი"
💼 კომპანიის მფლობელები:
- შპს "პალიტრა ჰოლდინგი": 80%2
- გიორგი თევდორაშვილი: 10%
- ირაკლი გაგნიძეს სამართალმემკვიდრე(ები): 10%